Integracja sensoryczna

Co to jest integracja sensoryczna (SI)?

Integracja sensoryczna to taka organizacja bodźców, która umożliwi ich późniejsze wykorzystanie.

• To podświadomy proces zachodzący w mózgu,
• Porządkuje informacje docierające do zmysłów (smak, zapach, wzrok, słuch, ruch, grawitacja, pozycja ciała w przestrzeni),
• Nadaje znaczenie temu, co jest aktualnie ważne, poprzez sekwencję informacji, które do nas docierają (np. słuchanie nauczyciela i ignorowanie hałasu docierającego zza drzwi),
• Pozwala nam celowo działać i celowo reagować na sytuacje, których oświadczamy (tzw. odpowiedź adaptacyjna),
• Tworzy fundamenty edukacji i zachowań społecznych.

Zmysły

Zmysły dostarczają informacji zarówno o fizycznej kondycji ciała, jak i danych z otoczenia. Niezliczone fragmenty zmysłowych wiadomości płynących z receptorów wzrokowych, słuchowych, węchowych, smakowych, z każdego punktu na ciele (dotyk i propriocepcja), ale i ze specjalnych układów rejestrujących ruch docierają nieustannie do naszego mózgu. Dane które otrzymuje mózg są organizowane w taki sposób by zostać użyte między innymi do tworzenia percepcji, planowania ruchu, postawy, napięcia mięśniowego, emocji, ucznia się. Integracja sensoryczna jest więc wysoce skomplikowanym procesem, podczas którego dokonuje się rozpoznanie, segregowanie i interpretacja bodźców zmysłowych oraz porównanie ich z wcześniejszymi doświadczeniami.

Zaburzenia SI

Zaburzenia integracji sensorycznej, wynikają z zaburzeń przetwarzania sensorycznego, pojawiają się, gdy układ nerwowy niewłaściwie odbiera i organizuje bodźce sensoryczne w obrębie OUN oraz nieprawidłowo na nie reaguje ( emocjonalnie lub ruchowo). Dysfunkcje te nie wynikają z uszkodzenia narządów zmysłów, związane są z nieprawidłowym przetwarzaniem bodźców sensorycznych. Dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej dzielimy na dwie grupy:

• Pierwsza grupa to dzieci, które mimo, że dorastają w środowisku zapewniającym im bogactwo bodźców sensorycznych, stymulujących rozwijający się mózg, a więc zdawałoby się, bardzo sprzyjających warunków, w grupie tej z niewyjaśnionych dotąd przyczyn dochodzi do dezintegracji odbieranych bodźców.

• Drugą grupę z objawami dezintegracji sensorycznej stanowią dzieci, które przebywają, albo w zbyt ubogim w bodźce stymulujące środowisku, albo otrzymują ich zbyt wiele.

 M. Karga (2006) wyróżnia kilka rodzajów zaburzeń przetwarzania sensorycznego:

1. Nadmierna reaktywność (wrażliwość) na bodźce sensoryczne,

2. Niedostateczna reaktywność na bodźce sensoryczne,

3. Obniżone umiejętności ruchowe. Każdy rodzaj zaburzenia może powodować charakterystyczne dla niego złożone zachowania emocjonalne i ruchowe.

Kluczowym elementem diagnostyki jest obserwacja dziecka w czasie jego swobodnej oraz zaplanowanej aktywności. Dla diagnosty szczególnie ważna jest reakcja dziecka na proponowane zadania ruchowe z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu.

Jak możemy pomóc?

1. STYMULACJA DOTYKOWO-PROPRIOCEPTYWNA

„Ścieżki dotykowe” – układanie na podłodze ścieżek z materiałów o różnej fakturze, dziecko pokonuje je na czworakach, idąc bosymi stopami, na palcach, skacząc, zmieniamy układ ścieżki. „Wałkowanie ciała” wałkiem, piłką, gumowym jeżykiem, itp. „Masowanie” ciała podczas kąpieli dwoma, trzema rodzajami gąbek (różna ostrość). Co jakiś czas wprowadzamy zmiany.

• STYMULACJA PRZEDSIONKOWA, OBUSTRONNA KOORDYNACJA

Kołyski na plecach, wykonywane na materacu: przód-tył, na boki. Kołyski na brzuchu. Bujanie w fotelu, bujaku, półwalcach z otwartymi, zamkniętymi oczami. Turlanie po materacu z fiksacją wzroku na przedmiocie. Ruchy wahadłowe głowy od barku do barku. W leżeniu na plecach robienie orła w „śniegu”. „Pajace”. Rzucanie piłki oburącz. Wygniatanie oburącz ciasta ( masa solna), wyciskanie gąbek, wyżymanie ręcznika.

• ORIENTACJA W SCHEMACIE CIAŁA I PRZESTRZENI

Wskazywanie i nazywanie poszczególnych części ciała. Chodzenie po narysowanej, ułożonej z liny ścieżce zgodnie z poleceniami ( prosto, do tyłu, na prawo). Śledzenie linii w labiryncie. Rysowanie obrazka wg instrukcji.

• KOORDYNACJA WZROKOWO – RUCHOWA

Kreślenie w powietrzu linii geometrycznych, latarką na suficie, na ścianie. Malowanie na dużym formacie, dużymi pędzlami w pozycji stojące.

• PLANOWANIE RUCHU

Tory przeszkód, które zawierają wiele elementów. Naśladowanie sposobu przemieszczania się zwierząt (zając, żaba, niedźwiedź, pies). Rytmy – wyklaskiwanie, uderzenia o uda, tupanie (naśladowanie, zabawy w parze).